Voordat je de puntjes op de i en de ‘t’s’ op hun plek zet, heb jij als schrijver al een hele reis met je tekst afgelegd. Een reis waar je lezer niks van meekrijgt. Want je tekst ontstaat in jouw hoofd. En is vanaf dan bezig om z’n weg naar buiten te vinden; via je kladblok, naar je computer en via de printer of het wereldwijde web naar je lezer. Want uiteindelijk schrijf je om door die lezer gelezen te worden. Steek daarom wat extra, onzichtbaar werk in je tekst. Daar doe je je lezer een groot plezier mee!

Je schrijft om gelezen te worden. Toch?

Tekst zoekt lezer

Nu je weet dat schrijven niet eng is, wil je tekst eruit! Want dat hoofd vol ideeën, meningen en kennis over jouw vakgebied zit zo vol. En papier is dan zo geduldig en het luistert zo lekker. Dus blijf jij er al typend tegen praten net zolang tot je hoofd wat leger voelt. Niet doen! Want hierdoor krijg je een tekst die alle kanten op gaat en daardoor zijn doel voorbijschiet. Voor je het weet, ligt er een lekkere lap tekst voor je, die voor je lezer ontoegankelijk is. Want dergelijke brain-dump teksten doen het uiteindelijk niet goed bij je lezer. Ze zijn onsamenhangend en veronderstellen te veel of te weinig voorkennis. Bekijk je e-mail, brochure, flyer, blog of column die vandaag de deur uit gaat nog eens met de ogen van je lezer. Hoe ziet je lap tekst er dan uit?

Dat hoofd vol ideeën, meningen en kennis over je vakgebied kan nog wel eens op tilt slaan.

Duidelijk doel

Zelfs een artistieke romanschrijver die vol van wijn zijn literaire teksten typt, heeft een doel: iets nalaten aan de wereld, gelezen worden of toch gewoon geld verdienen. Schrijven zonder doel is als een kersje zonder taart: een gemiste kans. Want je wilt iets bereiken met je tekst. Je wilt jouw kennis van je vakgebied overbrengen, je wilt meer vertellen over je merk, je wilt mensen informeren, vermaken met een mooi verhaal of overtuigen van de goede zaak. Doel duidelijk? Verweef het dan in je tekst, dan kan expliciet of impliciet. Kijk wat bij jouw persoonlijke stijl past.

Boodschappenlijst

Als schrijver wil je gelezen worden. Niet als doel op zich, maar omdat je een boodschap hebt die je wilt overbrengen. Dat lukt natuurlijk alleen als je deze voor jezelf helder hebt. En dat is soms best lastig. Neem daarom voordat je je pen in de inkt doopt eerst de tijd om vast te stellen wat de boodschap van je tekst is. Een goede tekst:

  • bevat één hoofdboodschap,
  • bevat één boodschap per alinea,
  • bevat het liefst één boodschap per zin, maar let op dat je tekst geen telegram wordt.

Blijkt dat je meerdere boodschappen hebt, bijvoorbeeld: ‘We hebben een nieuwe collega en oh ja, we lanceren volgende week onze nieuwe website’, dan worden dat dus twee aparte teksten. Hetzelfde geldt voor een alinea waarin je per ongeluk twee boodschappen hebt gepropt: splitsen!

Schrijven zonder doel is als een kersje zonder taart: een gemiste kans.

Schrijfschema voor structuur

Het goede nieuws: toen je bedacht wat je hoofdboodschap was en welk onderdeel per alinea aan bod komt, stelde je eigenlijk je schrijfschema al vast. Het minder goede nieuws: al schrijvende wijkt bijna iedereen hier weer vanaf. Terwijl een logische opbouw je tekst maakt of breekt. Ben je zelf nooit die worstelende lezer geweest? Die na nog eens lezen en herlezen nog steeds niet begreep wat er stond? Doe dat je eigen lezer niet aan! Als je tekst logisch is opgebouwd, houd je de aandacht van je lezer vast. Spring dus niet van de hak op de tak met de gedachte: ‘dat snapt mijn lezer wel’. Doet ‘ie niet. Breng structuur aan op basis van je schrijfschema. Eerst in je tekst als geheel en vervolgens ook in je zinnen. Lang leve structuur!

Na al je denkwerk en vlot getypte zinnen mag je nu meedogenloos gaan schrappen.

Meedogenloos schrappen

Eindelijk mogen je jeukende vingers over het toetsenbord gaan ratelen, nu je weet wat je wilt vertellen, waarom en aan wie. Korte, bondige en toch volledige volzinnen rijg je aaneen, grammaticaal is alles helemaal correct, er staat nergens een ‘t’ te weinig en je typt alles foutloos. De woorden vullen stuk voor stuk je scherm. Tot het er te veel zijn. Dan wordt het lastig. Zelfs pijnlijk soms. Want na al dat denkwerk, al die vlot getypte zinnen, al die woorden die iets willen vertellen, moet je nu weer meedogenloos gaan schrappen. Misschien hier en daar zelfs wat herschikken of herschrijven. Wat je ook doet: kill your darlings. Uiteindelijk houd je zo een tekst over die leest als een trein omdat ‘ie moeiteloos geschreven lijkt te zijn. Als schrijver weet jij wel beter ;).